EXODUS

Nos anos cincuenta, Hollywood padeceu a súa primeira crise. A aparición da televisión como sistema de entretemento sacudiu os alicerces dunha industria que, ate ese momento, escribira a súa curta historia con letras douradas. Para deter a constante perda de espectadores que estaban a sufrir as salas cinematográficas houbo dúas estratexias. As pequenas produtoras optaron por aliarse co inimigo  levando á gran pantalla algúns dos éxitos televisivos do momento. Xurde a xeración da televisión formada por directores como Delbert Mann, Martin Ritt, John Frankenheimer e Sidney Lumet cuxo Doce homes sen piedade exemplifica o achegamento do cine a unha estética próxima á televisiva. Por outra banda, a resposta das Majors foi moito menos amigable, e apostaron polo cine en relevo, as macropantallas, os formatos panorámicos, os drive-in (cines aparcadoiros) e, sobre todo, as grandes superproducións, emulando os fastos do cine italiano da década dos dez, que por aqueles anos xa se atreveu con versións mudas de Espartaco, Quo Vadis, Cleopatra. O reclamo consistía en facer para o cine un produto que non podía ofertar a televisión, é dicir, o xigantismo espectacular, planos en scope repletos de personaxes e unha enfática variedade cromática.

                Entre as películas icona daquela etapa atopamos Os dez mandamentos (1956), a derradeira película filmada por Cecil B. de Mille, autor tamén dunha primeira versión muda  da historia de Moisés no ano 1923. De Mille experimentou no período mudo as posibilidades do cine de reminiscencias bíblicas. O coñecemento da historia que posuía un espectador occidental, sexa ou non sexa crente, permitíalle establecer unha concatenación de secuencias, establecendo un sentido narrativo que non tería un espectador sen coñecementos básicos da relixión cristiá, como sucede nos cadros ou baixorrelevos das paredes dunha igrexa que, seguindo unha orde ineludible, escenifican as distintas pasaxes da Paixón. Ademais de Os dez mandamentos, Cecil B de Mille tamén profundou na historia de Xesucristo con The King os the kings no 1927.

                O libro do Éxodo é o segundo do Antigo Testamento que narra a saída dos fillos de Israel de Exipto. Segundo as escrituras cristiás, da comezo co nacemento de Moisés que é educado na corte do Faraón e remata coa erección do Tabernáculo, un santuario móbil construído polos israelitas a partires das instrucións dadas por Deus a Moisés no monte Sinaí. Porén, as dúas versións cinematográficas de De Mille —así como a versión animada de Dreamworks, O príncipe de Exipto— eluden unha parte do relato bíblico máis que polémico, que corresponde co capítulo XXXII, no que se conta o castigo que Deus ordena a Moisés inflixir ao pobo de Israel por construír un becerro de ouro. Mandou ao profeta recrutar a todos os fillos de Leví para pasar e traspasar por medio do campamento desde unha a outra porta, para que cada un matase aínda que fora un irmá, amigo ou veciño; pereceron aquel día como uns vinte e trinta mil homes.

                Descoñécese cal será a formulación de Ridley Scott para trasladar ao cine o texto desta pasaxe bíblica, dada a discreción coa que se está a levar a rodaxe. O director británico, cunha carreira moi irregular sobre todo nos últimos tempos, volve a emprender unha nova superprodución histórica cuns ingredientes moi semellantes aos empregados en longametraxes como Gladiator (2000), ou O reino dos ceos (2005), nas que facía uso do que o teórico Sigfried Kracauer chamou o “ornamento da masa” para  fascinar a mirada do espectador. Semella que a Biblia volve a ser reclamo para Hollywood, posto que este ano que entra será tamén o da estrea de Noé, personaxe encarnado por Russel Crowe baixo a dirección de Darren Aronofsky.