martes, 30 de octubre de 2012

Faro da cultura. Cidades de cine


Todos os existentes dun relato, xa sexa escrito ou fílmico, veñen enmarcados nunhas coordenadas espaciais que, con maior ou menor intensidade, condicionan o resultado final da historia. Non é casual, polo tanto, que, por exemplo, as secuencias de rupturas de parella teñan lugar nunha estación de tren (Casablanca), os recordos dunha vida pasada xurdan nun camposanto (A condesa descalza, Salvar ao soldado Ryan), a soidade se escenifique nas grandes mansións (Cidadano Kane), ou nas extensións do deserto do oeste americano (Centauros do deserto); exemplos todos de espazos semiotizados. Á súa vez, estes escenarios enmárcanse en espazos máis amplos representados polas cidades que os acollen, como un referente que está presente na elaboración dos elementos connotativos que conforman o universo diexético, e que, en moitos casos, chega a acadar un rol protagonista.

jueves, 25 de octubre de 2012

Im Lande der Basken

En el año 2000, durante una estancia de investigación de Teresa Sandoval en el Bundsarchiv-Filmarchiv, fue descubierto el documental "Im Lande der Basken" ("En tierra de vascos", 1944), una pieza de trece minutos completamente desconocida hasta ese momento. Su autor, el realizador alemán Herbert Brieger, intentó plasmar en imágenes una visión mítica del pueblo vasco, dentro de un contexto de búsqueda, por parte de la Alemania nacionalsocialista, por construir un nuevo orden territorial en Europa basado en principios étnicos. El hallazgo no fue revelado hasta hace tres o cuatro años, ya que se decidió realizar previamente un profundo análisis histórico de las circunstancias que rodearon a la producción de este documental, para lo cual tuvo lugar la incorporación del catedrático de Historia Contemporánea, Santiago de Pablo, al trabajo de investigación.

lunes, 22 de octubre de 2012

Mo Yan e Zang Yimou


O pasado día 11, a Academia sueca concedeu o Premio Nobel de Literatura ao escritor chinés Mo Yan, doce anos despois de recibilo, aínda que daquela vez no exilio, o seu compatriota Gao Xingjian. Ao marxe das inevitables polémicas que habitualmente rodean este galardón —aínda que o nivel de discrepancias nunca chegará á altura do Nobel da Paz, como proba a última  decisión deste ano— o que está claro é que, a expansión do xigante asiático non acontece unicamente no apartado económico ou deportivo, senón tamén no ámbito literario, por máis que se pretenda impoñer un bozo á liberdade de expresión.  Guan Moyen —este é o verdadeiro nome do galardoado que utiliza o seudónimo Mo Yan (“non fales”), o que de entrada da conta do seu ollar satírico da vida— conxuga na súa escritura un estilo occidentalizado a partires das influencias de William Faulkner, Gabriel García Márquez e Franz Kafka, ata construír, en verbas da Academia sueca, “un realismo alucinatorio, que une conto, historia e o contemporáneo”.

viernes, 19 de octubre de 2012

Reseña "Cine y exilio" de José Luis Castro de Paz


Si tuviésemos que definir el contenido de este breve pero penetrante libro de José Luis Castro de Paz con una sola palabra, lo más acertado sería recurrir al título que encabeza el prólogo con el que Santos Zunzunegui nos presenta esta publicación: la cicatriz. Bajo el título Cine y Exilio. Forma(s) de la Ausencia, Castro de Paz obsequia al lector un magnífico estudio sobre la profunda herida que la guerra civil ha dejado en la conciencia colectiva de nuestro país, y que ha quedado plasmada en la tradición cinematográfica española. El exilio sea, quizá, la herida más dolorosa y perenne de todas las ocasionadas por ese acto de barbarie que tuvo lugar en el año de desgracia de 1936, y que, además, acarreó una posguerra no menos sanguinaria. Es precisamente este drama, el exilio, el hilo conductor que el autor utiliza para hilvanar las páginas de su libro y que, como amante apasionado de las imágenes, retrata de un modo muy visual  en la introducción: “…la más dolorosa procesión, incesante y herida, de gentes humilladas y mutiladas, apenas sin rasgos y sin nombre, exiliándose por las zonas fronterizas, abandonando para siempre su país y dejando a su paso tan profundas cicatrices en la dolorida tierra española que las cámaras – incluso de las de los más aparentemente franquistas – no podrán dejar de notar, aun sin quererlo, su ominosa presencia”. Indudablemente, como nos advierte el propio autor, esta imagen del exilio ha sido inmortalizada de forma magistral por André Malraux en Sierra de Teruel (1939).

martes, 16 de octubre de 2012

Álvaro Cunqueiro no cine


O legado que, durante o século vinte, a creatividade dos escritores galegos cedeu á cinematografía española, a día de hoxe, aínda está lonxe de ser recoñecida en toda a súa totalidade. Desde Wenceslao Fernández Flórez ata Manuel Rivas, pasando por Ramón María del Valle-Inclán, Camilo José Cela, Blanco Amor ou Gonzalo Torrente Ballester entre outros, a pegada do pensamento galaico no cinema hispano non se limitou a abastecer de argumentos as producións cinematográficas, senón que imprimiu, en moitos casos, certos modos narrativos e representacionais que deron forma a parte das mellores obras fílmicas rodadas en territorio español.

jueves, 11 de octubre de 2012

Faro da cultura. Chaplin sonoro


Cando no ano 1927 o actor protagonista de O cantante de Jazz (The jazz Singer, 1927), Al Jonson, falaba cara o público para dicir: “Agarden un momento, aínda non oíron nada”, un terremoto acababa de sacudir os alicerces da arte cinematográfica. As reaccións a este novo invento foron tan múltiples como dispares, nas que non faltaron os posicionamentos escépticos como o de René Clair, quen manifestou o medo polo uso que os industrias poderían facer do son; ou os postulados dos cineastas rusos (Eisenstein, Pudovkin, Alexandrov), os cales asinaron unha declaración na que sinalaban o perigo de que a palabra e o diálogo escravizasen a liberdade da montaxe.

lunes, 8 de octubre de 2012

Cine y teatro


El cine nació como teatro, y como tal se desenvolvió durante sus primeros años, aquéllos en los que su narrativa se enmarca dentro del Modelo de Representación Primitivo, término acuñado por Nöel Burch para referirse a las estructuras fílmicas basadas en una concepción espacio-temporal eminentemente teatral. La concepción clasista inherente a la burguesía consideraba el teatro una expresión excelsa, al mismo tiempo que el cine era un espectáculo de feria adecuado para las clases iletradas; por este motivo la industria cinematográfica intentó seducir el paladar burgués con la transposición de obras teatrales de prestigio. En Francia, los hermanos Lafitte fundaron en 1908 la sociedad productora “Film d’Art”, con la finalidad de enaltecer el espectáculo cinematográfico con las obras teatrales clásicas, escritas e interpretadas por nombres ilustres de la escena teatral francesa. El resultado de esta experiencia fue poco productiva para el desarrollo del lenguaje fílmico, porque frenaba la tenue evolución del nuevo arte al instalar una cámara inmóvil en la platea con el fin de fotografiar una dramaturgia.

viernes, 5 de octubre de 2012

Faro da cultura. O lobishome no cine


Unha vez máis, o sétimo arte volve reincidir na relectura do seu pasado iconográfico cunha nova versión dunha das personaxes máis emblemáticas do cine de terror: o home lobo. Nesta ocasión, é Benicio Del Toro  quen metamorfosea no terrible monstro baixo a posta en escena de Joe Johnston. Nas verbas do director, a nova longametraxe que nestas datas atópase na carteleira supón unha dialéctica coa versión asinada por George Wagner no ano 1941 para o estudio Universal, aderezada cun revestimento visual obviamente máis actualizado.

miércoles, 3 de octubre de 2012

El placer de leer. Desayuno en Tiffany´s


“Es la película con los actores menos apropiados que he visto jamás. Me dio ganas de vomitar. Como Mickey Rooney interpretando al fotógrafo japonés. Bueno, yo incluía efectivamente en el libro a un fotógrafo japonés, pero desde luego no era Mickey Rooney. Y aunque tengo mucho cariño a Audrey Hepburn y es muy buena amiga mía, me quedé sorprendido y me enfadé mucho cuando le dieron ese papel. Fue alta traición por parte de los productores. No cumplieron una sola de las promesas. Tuve montones de ofertas por ese libro de prácticamente todo el mundo, y se lo vendí a ese grupo de la Paramount porque me prometieron cosas, hicieron una lista de todo y no cumplieron absolutamente nada. El día que firmé el contrato cambiaron e hicieron exactamente lo contrario. Escogieron a un director desastroso como Blake Edwards, a quien podría escupir en la cara”.